Onderzoek naar ondersteunende verkiezingsapps op stembureaus

Onderzoek naar ondersteunende software

Hoewel er in Nederland met potlood en papier wordt gestemd, wordt er binnen het verkiezingsproces wel gebruikgemaakt van verschillende soorten software. Het bekendste voorbeeld is de Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV), die door de Kiesraad wordt beheerd. Deze software wordt onder andere gebruikt om stemresultaten op gemeenteniveau samen te voegen en om de kiesdeler te bepalen.

Ons onderzoek richtte zich echter niet op OSV, maar op andere software die gemeenten zelf kunnen inzetten op stembureaus. Gemeenten mogen zelf bepalen of zij dergelijke ondersteunende software gebruiken en kiezen daar in de praktijk vaak voor.

Verschillende soorten apps

De onderzochte software bestaat uit uiteenlopende programma’s en apps. Sommige applicaties ondersteunen vooral organisatorische taken rondom stembureaus. Zo kunnen gemeenten bijvoorbeeld tools gebruiken waarin dieetwensen van stembureauleden worden geregistreerd of waarin inventarissen van materialen voor stembureaus worden bijgehouden.

Daarnaast bestaan er apps die dichter bij het stemproces zelf staan. Een voorbeeld hiervan is een iPad-app die stembureauleden gebruiken om te controleren of een stempas voorkomt in het Register Ongeldige Stempassen (ROS). Deze controle kan ook handmatig worden uitgevoerd, maar dat kost vaak meer tijd. Daarom maken veel stembureaus gebruik van een ROS-controleapp.

Theoretische invloed op het telproces

Tijdens het onderzoek kwam naar voren dat de introductie van stembureauapps de scheiding tussen het papieren stemproces en een digitaal proces minder duidelijk kan maken. Daardoor zouden dergelijke apps in theorie invloed kunnen hebben op bijvoorbeeld het telproces.

We benadrukken echter dat er op dit moment geen signalen zijn dat deze invloed zich daadwerkelijk voordoet.

Aanbevelingen

Op basis van ons onderzoek doen wij een aantal aanbevelingen aan gemeenten:

• Vergroot het bewustzijn bij gemeenten en stembureauleden. Gegevens die worden vastgelegd in ondersteunende apps mogen niet worden gebruikt voor het uitvoeren van formele tellingen. Het is belangrijk dat voor alle betrokkenen duidelijk is welke rol deze applicaties wel en niet hebben binnen het verkiezingsproces.

• Zorg voor duidelijke richtlijnen rondom het gebruik van stempasscanners. Gemeenten zouden advies moeten krijgen over hoe zij de inzet van stempasscanners zo kunnen organiseren dat mogelijke risico’s worden beperkt.

• Voer privacy-impactonderzoeken uit bij het gebruik van applicaties. Gemeenten moeten zich bewust zijn van het belang van privacy-impactonderzoeken wanneer zij dergelijke applicaties inzetten binnen het verkiezingsproces.

Bekijk hier ons officiële rapport.